Ngành kiểm sát 2 cấp cần quan tâm để tham gia góp ý vào dự án Luật tạm tha
Hiện nay Bộ Công an đã có tài liệu về xây dựng đề án về Luật tạm tha chuyển về các đơn vị trong ngành CA để lấy ý kiến xây đề tài, để trong năm 2015 đưa vào chương trình xây dựng Luật trình Quốc hội; việc thực hiện dự án luật trong những năm tiếp theo. Qua nghiên cứu nội dung dự định xây dựng luật tạm tha đối với người đang chấp hành án phạt tù trong các trại giam, Trại tạm giam và các Nhà tạm giữ của Công an. Với đề tài, theo BCA đã tham khảo một số nước trên thế giới như ở Mỹ, Thụy Sĩ, Thủy Điển, Trung Quốc, Thái Lan vv…..
1. Sơ bộ tóm tắt một số ý sau đây để cùng nhau trao đổi khi tham giam góp ý vào dự án luật:
- Thứ nhất đối tượng: là phạm nhân phạm tội ít nghiêm trọng, do lỗi vô ý, nhân thân tốt, phạm tội lần đầu, đã khắc phục hậu quả, hiện đang chấp hành án phạt tù trong các Trại giam, Trại tạm giam, phân trại trong trại tạm và ở các nhà tạm giữ của Công an; dự án luật tạm tha đưa ra với những điều kiện như đã chấp hành được ½ mức hình phạt, có quá trình cải tạo chấp hành tốt nội quy trại giam, trại tạm giam, nhà tam giữ, có hộ khẩu thường trú rõ ràng có đơn xin, cam kết khi được tạm tha về nơi cư trú, không làm ảnh hưởng đến an ninh, trật tự an toàn xã; đối với phạm nhân bị mắc bệnh hiểm nghèo thường xuyên đau ốm đã già yếu từ 70 tuổi trở lên chấp hành hành án được 1/3 thời hạn thì cũng được xem xét tạm tha.
- Thứ hai đối với người được xem xét để xét cho tạm tha, về điều kiện tương tự như điều kiện để được xét đặc xá theo Luât đặc xá năm 2007; tại các Điều 59 và 58 của Bộ luật hình sự 1999 và Luật thi hành án hình sự năm 2010 đã quy định.
- Thứ ba là thực hiện luật tạm tha sẽ giảm bớt số phạm nhân thuộc các trường hợp được đặc xá, đồng thời cũng là xã hội hóa một phần về thi hành án, giảm bớt số người chấp hành án trong các trại giam, theo gợi ý thì hàng năm số lượng người bị kết án tăng khỏang 13%.
- Thứ tư là hàng năm có khỏang 7.000 phạm nhân được tạm tha về ở cấp xã quản lý giám sát, sẽ tiết kiệm cho ngân sách khoảng 250 tỉ đồng vv..
2. Về dự án còn đề cập đến các nội dung khác, nhưng trong phạm vi của bài viết xin để dành cho những ai có tâm huyết sưu tầm tài liệu để nghiên cứu sâu hơn. Với cá nhân theo tôi có một số ý kiến của cá nhân như sau:
- Với một đề án mới với tên gọi “Luật tạm tha” thực chất các điều kiện để xem xét để tạm tha cho phạm nhân đang chấp hành án tại trại giam, trại tạm giam và nhà tạm giữ tất cả điều kiện được nêu đã được quy định ở Luật đặc xá, Điều 8 của Bộ luật hình sự năm 1999. Nếu nói cụ thể về phạm tội ít nghiêm trọng theo quy định tại các khoản 1 ở một số Điều của Bộ luật hình sự có mức hình phạt cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ, phạt tù từ 3 tháng đến một năm hoặc trên 2 năm, lẻ ra trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử đối với những trường hợp phạm tội ít nghiêm trong, có hộ khẩu nơi cư trú rõ ràng thì không bị áp dụng biện pháp ngăn chặn, có thể áp dụng một số biện pháp ngăn chặn khác được quy định trong Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003, hoặc là phạt tù và điều kiện để cho hưởng án treo như các quy định của pháp luật hiện hành mà lâu nay Tòa án đã áp dụng.
- Thực tế do áp lực từ dư luận xã hội, vì tình hình trật tự an toàn xã không đảm bảo nên vận dụng hình phạt tù cho hưởng án bị xiết lại; áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ, phạt tiền đối với một số tội như tội đánh bạc vv…dẫn đến số lượng người bị kết án đưa đến chấp hành án trong trại tạm giam, trại giam hàng năm tăng 13% như dự án luật đã nêu. Mặt khác việc tổ chức quản lý, giam sát người chấp hành án treo, cải tạo không giam giữ, số người bị kết án được hoãn, tạm đình chỉ về nơi cư trú do chính quyền địa phương và Công an cấp xã chưa làm tốt nên hiệu quả chưa cao, nên cần suy nghĩ!
- Để đưa ra dự án Luật tạm tha, theo tôi đề xuất các cơ quan tư pháp ở Trung ương nên có chỉ đạo cho các cơ quan tư pháp địa phương tổng kết, đánh giá về việc áp dụng các quy của pháp luật hiện hành tiến hành tổng số người phạm tội ít nghiêm trọng đã bị xét xử với hình phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm buộc phải thi hành án phạt tù hàng năm là bao nhiêu ? Trại giam, nhà tạm giữ cũng thử tổng hợp số người bị kết án chờ thủ tục đưa đi chấp hành án nhưng đã được tha vì đã hết thời hạn là bao nhiêu ? số đã đưa đến chấp hành án ở các nhà tạm giữ, trại tạm giam, trại giam, sau đã hết hạn tha bao nhiêu ?
- Nguyên nhân từ đâu mà phạm nhân phạm tội ít nghiêm trọng, nghiêm trọng do lỗi vô ý; có hộ khẩu thường trú rõ ràng, phạm tội lần đầu; (đã hội đủ các điều kiện như dự án luật tạm tha đưa ra) bị phạt tù từ 3 tháng đến 5 năm được đưa đến chấp hành án phạt tù ở các nhà tạm giữ, trại tạm giam và trại giam hàng năm tăng 13%? Có phải do nguyên nhân là do dư luận của xã hội, cộng thêm áp lực khác, dẫn đến các cơ bảo vệ pháp luật không áp dụng một số hình phạt chính như phạt tiền, cảnh cáo, cải tạo không giam giữ, phạt tù nhưng cho hưởng án treo vv….như Pháp luật hiện đã quy định? Hay nói cách khác đó là “lúc tả, lúc hữu” hoặc là do Hệ thống chính trị của ta chưa đủ mạnh; vai trò của các tổ chức xã hội, thiếu sự phối hợp giữa đoàn thể quần chúng vv….? cho nên ta cần suy nghĩ tìm nguyên nhân mới có giải pháp kiến nghị với Đảng, Nhà nước có chỉ đạo, cũng cố chấn chỉnh cấp cơ sở về thực thi pháp luật về xã hội hóa công tác thi hành án hình sự ttrong những năm tới mà không nhất thiết cần thiết phải ban hành Luật tạm tha thì mới tiết kiệm cho ngân sách. Trong khi đó với dự án luật tạm tha bỏ ra gần cả ngàn tỉ đồng để hoàn chỉnh? Nhưng chưa đủ, nếu theo dự án của luật tạm tha thì phải biên chế cho Phòng cảnh sát hỗ trợ tư pháp thuộc Công an cấp tỉnh từ 01 đến 02 cán bộ, ở cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện sẽ biện chế từ 02 đến 3 cán bộ chuyên trách, nếu tính toàn quốc thì số cán bộ làm công tác theo dõi quản lý số phạm nhân được tạm tha tăng thêm khoảng trên 2000 ?
- Có lẽ nên nghiên cứu các cơ quan quyền lực tăng cường giám sát về trách nhiệm kiểm tra hướng dẫn việc tổ chức thi hành pháp của các cơ quan bảo vệ pháp luật ở Trung ương đối với cấp cơ sở để tháo gỡ những khó khó khăn vướng, việc nhận thức tính nhân đạo của pháp luật xã hội chủ nghĩa. Trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền từ cấp tỉnh trở xuống thực hiện xã hội hóa về thi hành án hình sự như pháp luật hiện hành đã quy định. Thay vì phải bỏ ra ngàn tỷ đồng để xây dựng một dự án luật tạm tha vừa tốn kém lại phải sữa đổi, các quy định hiện hành gây lảng phí thêm cho công quỹ, trong điều kiện nền kinh tế của nước ta chưa ổn định do suy thoái kinh tế toàn cầu vv…