1. Tóm tắt nội dung vụ án và phán quyết của cấp sơ thẩm:
Do có mâu thuẫn với nhóm bạn của Lê Quang Giàu nên Nguyễn Phi Long đã rủ rê Trần Bảo Khánh, sinh năm 2011; Nguyễn Hoàng Phi, sinh năm 2008 (là em ruột của Long); Lê Văn Hổ, sinh năm 2005; Nguyễn Văn Cường sinh năm 2009, Đoàn Anh Vũ sinh năm 2009, Từ Bá Hùng sinh năm 2011 và Trần Thái Dương sinh năm 2005; Nguyễn Trung Hậu sinh năm 2010 và Lê Thành Sang sinh năm 2007; Hồ Đại Nghĩa, sinh năm 2010; Nguyễn Châu Minh Đức, sinh năm 2011; Nguyễn Quốc Hùng, sinh năm 2006, rồi tập trung tại Công viên Xuân Hòa thuộc ấp 3, xã Xuân Hòa, huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai. Lúc này, Khánh lấy 02 cây kim loại vuông dài 01m30 từ khung bảng quảng cáo hư tại công viên và Dương lấy 0 con dao tự chế dài khoảng 80cm đem theo làm hung khí đi tìm đánh nhóm của Giàu. Sau khi tập hợp và chuẩn bị hung khí, nhóm của Long đi trên 07 xe mô tô, cụ thể: Long điều khiển xe mô tô nhãn hiệu Yamaha - Exciter, màu đỏ biển số 72C1-758.95 chở Hậu ngồi sau cầm 01 cây kim loại vuông; Sang điều khiển xe mô tô nhãn hiệu Honda -Wave màu trắng biển số 60B2-395.49 chở Khánh ngồi sau cầm 01 cây kim loại vuông; Nghĩa điều khiển xe mô tô nhãn hiệu Honda- Blade chở theo sau Dương cầm theo 01 con dao tự chế; Từ Bá Hùng điều khiển xe mô tô nhãn hiệu Honda - Wave màu đỏ chở Đức ngồi sau cầm theo gạch đá; Quốc Hùng điều khiển xe mô tô nhãn hiệu Honda - Vision màu xanh (không rõ biển số) chở Cường ngồi sau cầm gạch đá; Phi điều khiển xe mô tô kiểu dáng Sirius màu sơn đen-trắng chở Vũ ngồi sau và Hổ đi xe mô tô kiểu dáng Sirius không gắn dàn áo. Sau đó, nhóm của Long điều khiển xe mô tô lưu thông trên Quốc lộ 1A theo hướng từ xã Xuân Hòa đi xã Xuân Hưng để đi tìm đánh nhóm của Giàu nhằm giải quyết mâu thuẫn.
Lúc này, nhóm bạn của Giàu có 09 người, gồm: Lê Quang Giàu; Hoàng Thiên Long, sinh năm 2008; Nguyễn Công Vũ, sinh năm 2009; Nguyễn Ngọc Bảo Nam, sinh năm 2009; Trần Minh Đăng, sinh năm 2010; Đỗ Quốc Khang, sinh năm 2010; Nguyễn Thành Danh, sinh năm 2008; Nguyễn Hoàng Nam, sinh năm 2010 và Đặng Hoàng Tín, sinh năm 2010 đang ngồi uống nước tại Quán nước Trúc Loan (bên trái Quốc lộ 1A tính theo hướng từ xã Xuân Hòa đi xã Xuân Hưng) thuộc ấp 1, xã Xuân Hưng, huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai.
Khi nhóm của Long đi qua Giáo xứ Long Thuận thuộc ấp 1, xã Xuân Hưng, huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai, thì thấy nhóm của Giàu đang ngồi uống nước ở phía bên trái đường Quốc lộ 1A (tính theo hướng đi) nên cả nhóm điều khiển xe mô tô đi qua vị trí nhóm Giàu đang ngồi. Lúc này, Sang điều khiển xe mô tô chở Khánh đi trước, đến nơi Khánh nhảy xuống xe và cầm theo cây kim loại chạy vào đuổi đánh nhóm của Giàu thì nhóm của Giàu bỏ chạy. Lúc này, Long cùng đồng bọn đi đến sử dụng hung khí đuổi đánh nhóm của Giàu đang bỏ chạy vào nhà của người dân xung quanh khu vực hiện trường. Trong lúc bỏ chạy, Giàu làm rơi 01 (một) điện thoại di động nhãn hiệu Iphone 12, loại 64GB, màu trắng, đã qua sử dụng. Giàu biết được điện thoại di động của mình đã bị rơi, nhưng sợ nhóm của Long đuổi đánh nên Giàu không dám quay lại để nhặt lại điện thoại. Lúc này, Long đang ngồi trên xe mô tô thì thấy Giàu làm rơi điện thoại nên đã nảy sinh ý định chiếm đoạt điện thoại trên, Long chạy đến nhặt điện thoại cất vào túi quần. Sau đó, nhóm của Long cùng lên xe mô tô đi về xã Xuân Hòa, rồi giải tán. Riêng Long đem cất giấu điện thoại di động đã chiếm đoạt của Giàu tại cầu “Thanh niên xung phong” thuộc ấp 4, xã Xuân Hòa, huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai, thì bị Cơ quan Công an kiểm tra, phát hiện thu giữ.
Bản án hình sự sơ thẩm số 02/2025/HS-ST ngày 16/7/2025 của Tòa án nhân dân khu vực 6 - Đồng Nai quyết định: áp dụng điểm b khoản 2 Điều 318, điểm s khoản 1, khoản 2 Điều 51, Điều 38, Điều 91, Điều 98, Điều 101 Bộ luật hình sự, các Điều 12, 115, 119 và 179 Luật Tư pháp người chưa thành niên xử phạt bị cáo Nguyễn Hoàng Phi 03 năm tù về tội “Gây rối trật tự công cộng”.
Ngoài ra, bản án còn tuyên xử các bị cáo Trần Thái Dương 04 năm tù, Nguyễn Quốc Hùng 03 năm 08 tháng tù, Lê Văn Hổ 03 năm 08 tháng tù, Lê Thành Sang 03 năm 06 tháng tù về tội “Gây rối trật tự công cộng”; Nguyễn Phi Long 04 năm 06 tháng tù về tội “Gây rối trật tự công cộng” và 07 tháng tù về tội “Công nhiên chiếm đoat tài sản”.
2. Kháng nghị phúc thẩm do áp dụng không đúng Luật tư pháp người chưa thành niên:
Tuy nhiên, sau khi nghiên cứu bản án sơ thẩm, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân khu vực 6 - Đồng Nai ban hành Quyết định kháng nghị phúc thẩm số 01/QĐ-VKSKV6 kháng nghị một phần Bản án hình sự sơ thẩm số 02/2025/HS-ST ngày 16/7/2025 của Tòa án nhân dân khu vực 6 - Đồng Nai về hình phạt, theo hướng: giảm nhẹ hình phạt tù và cho hưởng án treo đối với bị cáo Phi. Bởi lẽ, Phi tham gia vụ án với vai trò đồng phạm giúp sức, có hành vi dùng xe mô tô chở Vũ tìm đánh nhóm của Giàu. Khi đến nơi, bị cáo không dùng hung khí, không tham gia rượt đuổi mà chỉ ngồi ngoài xe. Khi thực hiện hành vi phạm tội, bị cáo mới 16 tuổi 07 tháng 05 ngày, đồng thời trình độ học vấn thấp (lớp 7) nên nhận thức pháp luật có phần hạn chế. Bản thân bị cáo không có tiền án, tiền sự, phạm tội lần đầu, gia đình có hoàn cảnh khó khăn thuộc hộ cận nghèo. Với tính chất, mức độ và hành vi phạm tội nên trên, Hội đồng xét xử tuyên phạt bị cáo Phi 03 năm tù là chưa đánh giá toàn diện vai trò của bị cáo trong vụ án dẫn đến mức án có phần quá nghiêm khắc so với các bị cáo khác trong vụ án, cụ thể như bị cáo Trần Thái Dương là người trên 18 tuổi, có nhân thân xấu, sử dụng hung khí, tham gia tích cực. Đồng thời chưa đảm bảo nguyên tắc xử lý đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. Cụ thể, Điều 91 Bộ luật Hình sự quy định: “Việc xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội phải bảo đảm lợi ích tốt nhất của người dưới 18 tuổi và chủ yếu nhằm mục đích giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh, trở thành công dân có ích cho xã hội”; Khoản 5 Điều 12 Luật tư pháp người chưa thành niên quy định: “Khi xử phạt tù có thời hạn, Tòa án cho người chưa thành niên phạm tội được hưởng mức án nhẹ hơn mức án áp dụng đối với người thành niên phạm tội tương ứng và với thời hạn thích hợp ngắn nhất”; căn cứ khoản 1 Điều 119 Luật tư pháp người chưa thành niên quy định: “Đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi khi phạm tội..., nếu là tù có thời hạn thì mức hình phạt cao nhất được áp dụng không quá ba phần năm mức phạt tù mà điều luật của Bộ luật Hình sự quy định”.
Hơn nữa, bị cáo Phi và bị cáo Long là hai anh em ruột trong cùng một vụ án. Quá trình điều tra, truy tố, xét xử bị cáo thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, phạm tội lần đầu, gia đình thuộc hộ cận nghèo (là những tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quy định tại điểm s khoản 1, khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự). Bị cáo không có tình tiết tăng nặng, nơi cư trú rõ ràng, bị cáo có khả năng tự cải tạo, việc xử phạt tù giam bị cáo Phi là không cần thiết. Bị cáo đủ điều kiện áp dụng Điều 2 Nghị quyết số 02/2018/NQ-HĐTP ngày 15/5/2018 (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị quyết số 01/2022/NQ-HĐTP ngày 15/4/2022) của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng Điều 65 Bộ luật Hình sự về án treo. Để thể hiện tính nhân đạo của pháp luật, cho bị cáo Phi hưởng án treo cũng đủ sức răn đe, cải tạo, giác dục và phòng ngừa chung.
Tòa án nhân dân tỉnh Đồng Nai đã tiến hành xét xử phúc thẩm, chấp nhận kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân khu vực 6 - Đồng Nai, sửa một phần Bản án hình sự sơ thẩm nêu trên của Tòa án nhân dân khu vực 6 - Đồng Nai, xử phạt Nguyễn Hoàng Phi 02 năm tù nhưng cho hưởng án treo, thời gian thử thách 03 năm kể từ ngày tuyên án phúc thẩm.
Quyết định kháng nghị và kết quả xét xử phúc thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh Đồng Nai đã cho thấy tầm quan trọng của công tác kiểm sát tư pháp trong việc đảm bảo nguyên tắc giáo dục, giúp đỡ người dưới 18 tuổi phạm tội sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh và trở thành công dân có ích cho xã hội. Đây là bài học kinh nghiệm đối với các cơ quan tiến hành tố tụng cấp sơ thẩm trong công tác xét xử vừa đảm bảo áp dụng pháp luật nghiêm minh, đúng người, đúng tội, vừa đảm bảo tính nhân văn và đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp.Tống Thị Thu Hiền -Phòng 7 |