Kháng nghị là quyền năng pháp lý cơ bản của Viện kiểm sát nhân dân trong quá trình thực hành quyền công tố, kiểm sát các hoạt động tư pháp, được Hiến pháp, Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân, Bộ luật tố tụng Hình sự,... ghi nhận. Thời gian qua, toàn ngành Kiểm sát nhân dân tỉnh Đồng Nai đã quán triệt thực hiện nghiêm túc, hiệu quả Chỉ thị số 08/CT-VKSTC ngày 06/4/2016 của Viện trưởng Viện KSND tối cao về tiếp tục tăng cường kháng nghị án hình sự góp phần quan trọng bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức. Tuy nhiên bên cạnh kết quả đạt được nêu trên, công tác kháng nghị hiện nay vẫn còn một số hạn chế, thiếu sót như: một số vi phạm của Tòa án chưa được Viện kiểm sát phát hiện để thực hiện quyền kháng nghị, chất lượng kháng nghị của một số Viện kiểm sát chưa đạt yêu cầu, còn có bản án, quyết định của Tòa án bị cấp trên hủy sửa mà không có kháng nghị của Viện kiểm sát,...
Nguyên nhân của tình trạng trên do vẫn còn nhiều bất cập trong quy định của pháp luật cũng như việc nhận thức, áp dụng pháp luật còn chưa thống nhất; một số vụ, việc do tính chất phức tạp, công tác nghiên cứu thông qua kiểm sát bản án, quyết định khó phát hiện vi phạm của Tòa án, thời gian kháng nghị phúc thẩm ngắn. Công tác chỉ đạo, điều hành của lãnh đạo ở nhiều đơn vị chưa quyết liệt, năng lực và tinh thần trách nhiệm của công chức có lúc, có nơi còn hạn chế. Nhiều đơn vị còn có sự nể nang, e dè giữa liên ngành.
Vì vậy để nâng cao chất lượng kháng nghị phúc thẩm án hình sự, Phòng 7 sẽ đưa ra một số kinh nghiệm và giải pháp để Viện KSND hai cấp cùng nghiên cứu thực hiện nhằm mục đích đưa công tác nghiệp vụ đạt hiệu quả hơn. Cụ thể như sau:
- Lãnh đạo Viện kiểm sát các cấp cần tiếp tục tăng cường chỉ đạo, điều hành trong công tác kháng nghị, thường xuyên quán triệt văn bản mới cho cán bộ, Kiểm sát viên, nâng cao nhận thức về quyền kháng nghị theo Luật tổ chức Viện kiểm sát, Bộ luật Tố tụng hình sự, các Chỉ thị của Viện trưởng Viện KSND tối cao,...Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện kỹ năng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên nhằm thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ được giao.
- Xây dựng và thực hiện bảng chỉ tiêu công tác kiểm sát do Quốc hội và do Lãnh đạo Viện kiểm sát nhân dân tối cao đặt ra, hàng quý có đánh giá cụ thể kết quả đạt được. Từ đánh giá này Lãnh đạo cần chú trọng phát hiện, bồi dưỡng, đào tạo, xây dựng đội ngũ Kiểm sát viên giàu kinh nghiệm, có biện pháp thực tế tạo động lực đối với những Kiểm sát viên có nhiều cống hiến, nỗ lực, tận tụy, phát huy năng lực, sở trường công tác. Đối với đơn vị có lượng án bị hủy, sửa nhiều cần phân công, điều động công việc, biên chế phù hợp, có chất lượng hơn.
- Đối với các vụ án khó khăn, phức tạp: Kiểm sát viên tăng cường tính chủ động, linh hoạt trong việc tháo gỡ vướng mắc, giải quyết dứt điểm vụ án. Chủ động trao đổi trong tập thể đơn vị. Sau khi đã nghiên cứu, thảo luận trong đơn vị vẫn còn những quan điểm trái chiều thì chủ động trao đổi, thống nhất quan điểm liên ngành. Trường hợp vụ án quá phức tạp, nhiều khó khăn, vướng mắc, không thể thống nhất quan điểm giải quyết giữa các cơ quan tố tụng thì có thể xin ý kiến thỉnh thị đối với Viện kiểm sát cấp trên. Tránh trường hợp để vụ án kéo dài mới thỉnh thị, khi thỉnh thị cần nghiên cứu kỹ Chỉ thị số 03/CT-VKSTC ngày 28/12/2017 về tăng cường việc thỉnh thị, trả lới thình thị, hướng dẫn, giải đáp vướng mắc, thông báo rút kinh nghiệm trong công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp; Quy định 599/QĐ-VKSTC ngày 06/12/2019 về cộng tác hướng dẫn, giải đáp vướng mắc về pháp luật, nghiệp vụ; báo cáo thỉnh thị, trả lời thỉnh thị trong ngành Kiểm sát nhân dân.
- Đối với công tác phối hợp liên ngành: cần tranh thủ sự quan tâm, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương trong công tác kháng nghị. Viện kiểm sát các cấp xây dựng quy chế phối hợp, thực hiện tốt quan hệ phối hợp với Tòa án nhân dân cùng cấp trong việc chuyển hồ sơ, bản án, quyết định của Tòa án, cũng như trao đổi thông tin về việc thụ lý, giải quyết đơn đề nghị kháng nghị phúc thẩm. Đặc biệt là phối hợp, trao đổi với Tòa án trước khi ban hành kháng nghị đối với những vụ án phức tạp, có nhiều quan điểm khác nhau.
- VKSND các cấp cần nghiên cứu kỹ, lựa chọn kháng nghị những bản án, quyết định vi phạm nghiêm trọng, rõ ràng, việc kháng nghị có tính thuyết phục cao, qua đó góp phần nâng cao tỷ lệ kháng nghị phúc thẩm đảm bảo đạt và vượt chỉ tiêu của Quốc hội và Ngành giao. Kiên quyết khắc phục tâm lý nể nang, ngại va chạm dẫn đến bỏ lọt vi phạm; không chạy theo số lượng, nâng cao chất lượng, nhất là kháng nghị phúc thẩm ngang cấp.
- VKSND các cấp phải đánh giá, phân tích nguyên nhân, lý do đối với từng trường hợp kháng nghị của Viện kiểm sát không được Tòa án chấp nhận; những trường hợp do áp dụng pháp luật thiếu chính xác dẫn đến quyết định kháng nghị không đủ căn cứ hoặc không cần thiết; những trường hợp do nhận thức của Tòa án trong việc áp dụng pháp luật. Đối với những bản án, quyết định của Tòa có vi phạm chưa đến mức nghiêm trọng hoặc không cần thiết kháng nghị cần tổng hợp, ban hành kiến nghị kịp thời, yêu cầu chấn chỉnh khắc phục.
- Kiểm sát 100% bản án, quyết định của Tòa án các cấp thuộc trách nhiệm của Viện kiểm sát cấp mình. Kiểm sát viên được phân công kiểm sát bản án, quyết định phải thường xuyên đôn đốc Tòa án cùng cấp gửi đầy đủ, kịp thời, đúng thời hạn các bản án, quyết định hình sự. Không để xảy ra trường hợp bản án, quyết định có vi phạm pháp luật nhưng không được phát hiện hoặc chậm phát hiện để ban hành kháng nghị, kiến nghị yêu cầu khắc phục vi phạm. Quá trình kiểm sát bản án cần nghiên cứu kỹ Hướng dẫn số 34/HD-VKSTC ngày 29/11/2022 của Viện KSND tối cao về kỹ năng phát hiện vi phạm trong giải quyết vụ án hình sự để kháng nghị, kiến nghị và các văn bản pháp luật liên quan. Hướng dẫn số 34/HD-VKSTC tổng hợp nhận diện các dạng vi phạm thường gặp trong quá trình kiểm sát bản án.
- Đặc biệt, Kiểm sát viên cần tự trau dồi, học hỏi, nâng cao chất lượng nghiệp vụ. Trong thời kỳ công nghệ số hiện nay, Kiểm sát viên nên ứng dụng công nghệ thông tin, báo cáo bằng sơ đồ tư duy, số hóa hồ sơ từ sơ thẩm để rút ngắn thời gian nghiên cứu, nâng cao hiệu quả chỉ đạo và chất lượng kháng nghị của cấp trên.
Công tác kháng nghị án hình sự phúc thẩm không chỉ là hoạt động nghiệp vụ đơn thuần mà còn là thước đo tính bản lĩnh chính trị, trách nhiệm pháp lý, và chất lượng đội ngũ Kiểm sát viên của toàn ngành. Việc nâng cao chất lượng kháng nghị chính là việc xây dựng hệ thống phòng vệ vững chắc, đảm bảo mọi phán quyết tư pháp đều tuân thủ nghiêm minh pháp luật, không để oan sai, không bỏ lọt tội phạm.Hồ Thị Thùy Linh- Phòng 7 |